Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ngộ độc thực phẩm gồm: sử dụng chất cấm trong sản xuất, chế biến thực phẩm; lưu thông thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ; điều kiện vệ sinh tại các cơ sở giết mổ, chế biến còn hạn chế; hoạt động sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ chưa được kiểm soát chặt chẽ. Bên cạnh đó, ý thức chấp hành quy định pháp luật về ATTP của một số cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa nghiêm, vì lợi nhuận vẫn còn tình trạng vi phạm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Năm 2026, "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" được triển khai với chủ đề: "Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố". Tháng hành động nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; đồng thời tăng cường nhận thức, kiến thức và thực hành đúng về ATTP cho người tiêu dùng.
1. Đối với các tổ chức, người sản xuất, kinh doanh chế biến thực phẩm cần: Thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo đảm ATTP; chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn sản phẩm do mình cung cấp; Bảo đảm điều kiện vệ sinh cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ trong toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm; Sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; phụ gia thực phẩm đúng quy định, đúng liều lượng; tuyệt đối không sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, thực phẩm giả, thực phẩm kém an toàn; Tăng cường áp dụng các mô hình sản xuất, chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn; phát triển các sản phẩm đặc trưng địa phương gắn với truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Chủ động tham gia tuyên truyền, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm theo hướng an toàn, bền vững.
2. Đối với chính quyền các cấp: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về ATTP, đặc biệt là Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn thi hành; tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong công tác quản lý ATTP trên địa bàn; Lồng ghép các tiêu chí bảo đảm ATTP vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm của địa phương; Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về ATTP; công khai các trường hợp vi phạm để răn đe, phòng ngừa; Đẩy mạnh truyền thông, kết nối tiêu thụ sản phẩm thực phẩm an toàn; khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp sạch, bền vững; Triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Trung ương, trong đó có Chỉ thị số 17-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới.
3. Đối với người tiêu dùng thực phẩm: Nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ trong bảo đảm ATTP; chủ động lựa chọn, sử dụng thực phẩm an toàn; Kiên quyết không sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng hoặc có dấu hiệu hư hỏng; Thực hiện đúng hướng dẫn về lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm; chú ý đọc kỹ nhãn mác sản phẩm trước khi sử dụng. Tích cực tố giác các hành vi vi phạm pháp luật về ATTP; kịp thời khai báo khi xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc các bệnh truyền qua thực phẩm.
Vì sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng, mỗi người dân hãy nâng cao ý thức trong lựa chọn, chế biến và sử dụng thực phẩm an toàn; đồng thời tích cực phối hợp với chính quyền địa phương trong việc giám sát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Nguyễn Nga